لاپەڕەی شاردنەوەx

چیرۆکی ئایریس

پۆلەکان: چیرۆکەکانی گەنج

18 ئاب 2026

گەشتی ئایریس لە ڕێگەی چاودێری و دۆزینەوەی سەقامگیرییەوە

چیرۆکی ئایریس

ئایریس ماوەیەکی زۆرە بەشێکە لە 1625 خەڵکی سەربەخۆ، بەشداری لە چەندین پڕۆژەی بەرفراوان کردووە و دەنگی خۆی بەکاردەهێنێت بۆ قسەکردن بۆ گەنجانی دیکە. داکۆکیکار و وتەبێژێکی بەسۆز، ڕاستگۆیی، تێڕوانین و ئەزموونی زیندوو دەهێنێتە گفتوگۆکان سەبارەت بە بێ ماڵ و حاڵی گەنجان و سیستەمی چاودێری.

لە پشت ئەو متمانەوە گەشتێک هەیە کە بە ناسەقامگیری و خۆڕاگری و کۆڵنەدان لە قاڵب دراوە.

لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا، ئایریس لە یەک شتدا ڕوونە: شانازی بەوەوە دەکات کە چەندە دوور بووە.

“"زۆر شانازی بە خۆمەوە دەکەم... ئێستا زۆر جێگیرم. لە فلاتەکەی خۆمدا دەژیم، کار دەکەم، و بەڕاستی پەیوەندییەکی باشم لەگەڵ نانەکەم هەیە."”

بەڵام گەشتەکەی بۆ سەقامگیری ئاسان نەبووە.

“"بە تەواوی نەرێنی نەبوو... بەڵام بە تەواوی ئەرێنی نەبوو"” 

ئایریس لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا هاتە ناو چاودێری دوای تێکچوونی پەیوەندییە خێزانییەکان، دوای ئەوەی زۆربەی تەمەنی منداڵی لەگەڵ نانەکەی ژیاوە، پەیوەندییەک کە بە درێژایی هەموو شتێک کە بەدوایدا هات وەک سەرچاوەیەکی بەردەوامی پشتیوانی ماوەتەوە. یەکەم جێگیرکردنی، لە باث، هەستێکی ئارامیی بەدوای خۆیدا هێنا لە ماوەی کاتێکی پڕ لە گێژاودا.

“"ئەزموونێکی زۆر باش بوو... دەستم کرد بە تێگەیشتن لە هەستەکانم و بۆچی دڵتەنگ بووم. ئەوە وای لێکردم بیربکەمەوە، 'باشە، ئێستا تێدەگەم'."‘

بەڵام ئەوەی بەدوایدا هات زنجیرەیەک جوڵە بوو لە نێوان جێگیرکردنەکاندا، زۆرجار بە ئاگادارییەکی کەم.

“"پێم دەگوترا کە دەجووڵێم و دواتر لەناکاو... هەمان ڕۆژ شتەکانم کۆدەکەمەوە."”

ژیان لەگەڵ گۆڕانکاری بەردەوام 

لە چەند ساڵی داهاتوودا، ئایریس لە نێوان چەندین ماڵدا لە سەرانسەری باشووری ڕۆژئاوادا گواسترایەوە، لەنێویاندا کینشام، وێستۆن-سوپەر-مار و ئەودیو.

لەگەڵ هەر جوڵەیەکدا نادڵنیایی هاتە ئاراوە.

“"کاتێک ئەوەندە بەدەوریدا دەجوڵێیت، وەک ئەوە وایە... سوودی چییە ئاسوودە بیت؟ دەزانیت جارێکی تر دەجوڵێیتەوە."”

هەندێک لە جێگیرکردنەکان ئەرێنی بوون، کە هەستی بە ڕێز و پشتگیری دەکرد. هەندێکی تر زۆر چالاکتر بوون.

“"دەچیتە ناو ماڵی کەسانی ترەوە، نازانیت چی ڕێگەپێدراوە، چی ڕێگەپێدراو نییە... ئەوە نائاساییە."”

لە هەندێک کاتدا ئەو ناسەقامگیرییە کاریگەری لەسەر تەندروستی دەروونی هەبوو.

بە درێژایی ئەم ماوەیە، ئایریس پەیوەندییەکی نزیک بە نانەکەیەوە هەبوو، بە بەردەوامی قسەی دەکرد و ڕێگاکانی دەدۆزیەوە بۆ پاراستنی ئەو پەیوەندییە تەنانەت کاتێک کە دوورتر دەژیا.

دۆزینەوەی ساتەکانی سەقامگیری 

سەرەڕای تەحەددیاتەکان، ساتەکانی پەیوەندی و گرنگیدان هەبوون کە لەگەڵیدا مانەوە.

یەکێک لە جێگیرکردنەکان لە وێستۆن-سوپەر-مار هەستی سەربەخۆیی هێنایە ئاراوە.

“"ئەو ڕێزی لێدەگرتم بەهۆی ئەوەی کێم... هەستم دەکرد لە ڕاستیدا دەتوانم خۆم بم."”

دواتر ئایریس ڕووی لە کینگسوود کرد و زیاتر لە دوو ساڵ لەوێ مایەوە، کە درێژترین و جێگیرترین شوێنی بوو.

“"ئەوە یەکەمجار بوو بەڕاستی هەستم بە ماڵەوە کرد."”

تەنانەت لە قۆناغەکانی نادڵنیاییدا، پەیوەندییەکەی لەگەڵ نانەکەیدا وەک هێزێکی زەمینەسازی مابووەوە، شتێک کە لە ڕێگەی هەموو جوڵەیەکەوە دەستی پێدەگرت.

پەروەردە لە ڕێگەی نادڵنیاییەوە 

بە درێژایی هەموو ئەمانە، ئایریس لە پەروەردەدا مایەوە، زۆرجار مەودای دووری دەبڕێت بۆ ئەوەی پەیوەندی بە قوتابخانەکەیەوە هەبێت لە بریستۆڵ.

مامۆستاکانی ڕۆڵێکی چارەنووسسازیان هەبوو.

“"ئەوان زۆر پشتگیریان دەکردم... بە پێ دەیانبردم بۆ وێستگەی شەمەندەفەر، شەمەندەفەرەکانم دەپشکنی. تەنها تێدەگەیشتن کە پێویستم بە چییە."”

لە کاتێکدا جووڵەی بەردەوام هەندێک جار کاریگەری لەسەر فێربوونی هەبوو، بەڵام پشتگیرییەکانی دەوروبەری یارمەتی دا بەردەوام بێت.

“هەمیشە ئەرێنی لە نەرێنیدا هەیە” 

ئایریس بە گەڕانەوە بۆ دواوە، بە ڕاستگۆیی و دیدگایەکەوە بیر لە ئەزموونەکانی دەکاتەوە.

“"من سوپاسگوزارم بۆ گواستنەوەم... چونکە دەزانم ئەگەر لەو شوێنەدا بمێنمەوە کە لێی بووم، لەوانەیە ئەو کەسە نەبم کە ئەمڕۆم."”

گەشتەکەی نەک تەنها خۆڕاگرییەکەی لە قاڵب داوە، بەڵکو هەستی ئامانجیشی لە قاڵب داوە.

“"یارمەتیدەر بووم کە داکۆکیکارێک بم بۆ ئەو کەسانەی کە ناتوانن بۆ خۆیان قسە بکەن."”

بانگەوازێک بۆ لێکتێگەیشتن 

ئایریس بە سۆزەوە دەگۆڕێت کە چۆن خەڵک گەنجان لە ژێر چاودێریدا دەبینن.

“"ئێمە ئەمە ناکەین چونکە دەمانەوێت... ژیانێکی سەختمان بەسەر بردووە. خەڵک پێویستە زیاتر تێگەیشتن بن."”

هەروەها تیشک دەخاتە سەر ئەوەی کە چۆن جوڵەی لەناکاو کاریگەری لەسەر گەنجان دەبێت.

“"هەوڵبدە و کاتێکی زیاتریان پێ بدە. ئەوەندە شەڕانگێزە ئەگەرنا... تۆ لە هەموو شتێک دەیاندڕێنیت کە دەیزانن."”

 

سەیرکردنی پێشەوە 

ئەمڕۆ ئایریس سەرنجی لەسەر داهاتووی خۆیەتی، سەقامگیری دروست دەکات و ئەزموونەکانی بەکاردەهێنێت بۆ پشتگیریکردنی کەسانی دیکە.

“"ئەزموونەکانم یارمەتیم دا کە داکۆکیکارێک بم بۆ ئەو کەسانەی کە ناتوانن بۆ خۆیان قسە بکەن."”

ئەو بەردەوامە لە نزیکایەتی لەگەڵ نانەکەی، پەیوەندییەک کە بە درێژایی گەشتەکەی ناوەندی بووە و تا ئەمڕۆش وەک بەشێکی گرنگی ژیانی دەمێنێتەوە.

چیرۆکەکەی بیرهێنانەوەی بەهێزە بۆ ئەو تەحەددایانەی کە گەنجانی چاودێری دەتوانن ڕووبەڕووی ببنەوە، بەڵام هەروەها هێز و خۆڕاگرییان.